سلطان محمد ميرزا قاجار
339
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
خوبى مىشد . معدن مرمر نزديك به اين درياچه در دامنهء كوه دو سه چشمهء آب هست . رنگ آبش سفيد ، بدمزه و بدبو ، از چشمه درآمده ، در دامنهء كوه به زمين فرو مىرود [ و ] منجمد شده ، سنگ مرمر بسيار خوبى مىشود . معدن مرمر آذربايجان كه مشهور است و تعريف دارد همين آب است . پارچههاى خيلى بزرگ بيرون مىآورند . از غرايب اين است كه در وقت فرو رفتن اين آب بر زمين ، اگر هوا صاف است مرمرهاى صاف بسته مىشود و اگر ابر است ابرى و لكهدار . لكههاى سنگ به همان الوانى كه ابر در هوا بوده است ، [ 224 آ ] بسته مىشود ، بلاخلاف . نمك از اطراف اين دريا به بعضى ولايات حمل مىشود . نمك بسيار سفيد خوبى دارد . شيشهوان بعد از چهار پنج ساعتى كه از اين محل گذشت ، مىرسد به شيشهوان « 31 » اروميه كه قصبهء بسيار باصفاى خوش آبوهواى آبادى است . اين قصبه ملك مرحوم ملك قاسم ميرزا بود . بسيار آبادى در اين محل كرد . عمارات خوب ، باغات بسيار [ و ] كارخانههاى بعضى كارها از پارچهبافى و چينىسازى برپا كرد . شهر كوچك بسيار زيبايى است . سكنهء آنجا مسلم و ارامنه كليساى خوبى دارند . پس از وفات مرحوم ملك قاسم ميرزا ، به آبادى آن وقت باقى نمانده است ولى خوب است . از شيشهوان يك منزل مىرود به شهر مراغه . اين ولايت يكى از ولايات خوب مملكت آذربايجان است . بلوكات و دهات آباد خوب دارد . [ 224 ب ] مراغه شهر مراغه در زمين مرتفعى بر كنار رودخانه واقع است . شهر كوچكى است
--> ( 31 ) . اديب الملك آن را شيشوان ضبط كرده است : « شيشوان تيول اوست ( - ملك قاسم ) و عمارت و باغش نيكوست » . ( دافع الغرور ، ص 183 ) .